حسين مير حيدر

411

معارف گياهى ( فارسى )

لازم باشد كه از گياه آكونيت و جنطيانا خورد بهتر است كه توأم با عناب خورده شود زيرا اثر سمّى و تحريكى آنها را حتى در حد مجاز مقدار مصرف مىكاهد و باعث مىشود كه آثار مفيد دو داروى فوق بدون خطر در بدن منعكس شود . شرح دو گياه فوق به تفصيل در ساير جلدهاى اين مجموعه آمده است . عناب به عنوان داروى آرام‌كنندهء اعصاب [ لوئى ] ، مقوى عمومى [ روا ] ، مقوى معده ، آرام‌بخش ، مليّن [ كاريونه و كيمورا ] . ضد سرفه و مدّر به كار مىرود [ ايچى مورا و هاو ] . بىخوابى را از بين مىبرد و خواب‌آور است [ چيو ] . عرق شبانه را قطع مىكند و براى ضعف عمومى و به‌طور كلى احساس خستگى و ضعف شديد به شكل نوراستنيا « 1 » بسيار نافع است [ كاريونه و كيمورا ] . از برگ ، ريشه و پوست درخت عناب براى قطع بعضى از انواع تب ، تسريع رشد موى سر و تهيه مايع شست‌وشوى چشم « 2 » استفاده مىشود [ استوارت ] . از جوشاندهء قسمت چوبى ريشه براى رفع احساس سيرى مفرط و كمك به هاضمه مىخورند و اگر با گوشت بپزند و سوپ يا آش آن را بخورند براى افزايش شير و قطع خروج اخلاط خونى توأم با سرفه از ريه نافع است . و اما عناب تازه از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى معتدل در حرارت و برودت و مايل به رطوبت و طبق نظر شيخ الرئيس ابو على سينا كمى سرد است و از نظر خشكى و رطوبت معتدل است . در مورد خواص آن معتقدند كه عناب از عوامل مليّن و نرم‌كنندهء سينه است و يكى از 4 ميوهء سينه‌اى است ( عناب ، انجير ، مويز ، خرما ) . جوشاندهء 50 گرم آن در 1000 گرم آب شربت سينه‌اى خوبى مىدهد . عناب منضج و اعتدال‌دهندهء اخلاط غليظ است و مسهل اخلاط رقيق . خشونت سينه ، گرفتگى صدا و خشونت حلق كه از حرارت عارض شده باشد را رفع مىكند و سرفه و تنگى نفس و درد سينه را تسكين مىدهد . خون را تصفيه مىكند و مولد خون صالح است يعنى از داروهاى خون‌ساز است . التهاب ، تشنگى ، حدت خون ، درد كبد ، كليه و مثانه را تسكين مىدهد . ماليدن آن به تنهايى و يا با هستهء آن التهاب و ورم گرم چشم را تسكين مىدهد . آشاميدن آب خيس‌كردهء آن يا دم‌كردهء آن مخلوط با عرق كاسنى

--> ( 1 ) . Neurasthenia ( 2 ) . Collyrium